Ngā Kaitiaki o te Moutere o Man o Dixcart
He aratohu poto tēnei mō ngā ratonga e whakaratohia ana e Dixcart Management (IOM) Ltd e pā ana ki te whakatūnga me te whakahaere i ngā Tarahiti. Kāore i te katoa ngā mōhiohio nei, ā, he whakaaro anō tō ia take; nō reira, kaua tēnei tuhinga e kiia he tohutohu, ā, ka tūtohu mātou kia whakapā atu koe mā te whakamahi i ngā taipitopito kei te whārangi whakamutunga, kia kōrero rānei ki tō kaitohutohu ngaio i te tuatahi.
He aha te Kaitiaki?
He whakaritenga ture te whakawhirinakitanga e whakawhitia ai te mana o ngā rawa a te Kaiwhakatū (pēnei i te rawa, ngā hea, te moni rānei) ki te Kaitiaki (ko te nuinga he tangata takitahi, he kamupene whakawhirinaki rānei) hei pupuri me te whakahaere mō te painga o ngā rōpū tuatoru e mōhiotia ana ko ngā "Kaiwhiwhi Painga" i raro i ngā tikanga o te Tiwhikete Tiakitanga.
Ahakoa he rerekē ngā momo ka taea e mātou te manaaki, ko ngā whakawhirinakitanga ā-whakaaro te mea e whakamahia whānuitia ana. Ko ngā whakawhirinakitanga ā-whakaaro me ngā whakawhirinakitanga tino (e kiia ana ko ngā whakawhirinakitanga koretake); he rerekē ngā taumata o te ngāwari me te tino pono o ia whakawhirinakitanga:
Tirohanga Whānui mō te Tiakitanga Matatau
- Ka taea te whakaingoa i ngā karaehe o ngā tāngata whai pānga mai i te tīmatanga, ā, ka taea te whakahou i aua momo i runga anō i ngā tikanga kua whakatakotoria i roto i te tuhinga whakawhirinaki.
- Kei ngā kaitiaki te mana whakahaere katoa mō te whakahaere o te whakawhirinakitanga.
- Ka taea e te kaiwhakatū whenua te whakarato i tētahi reta tono e whakatenatena ana, ā, kāore e herea ana e ngā kaitiaki.
- Kāore ngā tāngata whai pānga e whai mana aunoa ki ngā moni whiwhi, ki ngā rawa rānei o te tarahiti.
- Kāore pea te kaiwhakatū whenua e noho hei tangata whai pānga kua whakakorehia, kāore rānei.
Ētahi atu Tarahiti
- Painga Kaimahi: Ngā Tarahiti Painga Kaimahi Ka waihangahia ngā tarahiti e ngā kaitukumahi hei painga mō ngā kaimahi o mua, o nāianei, me ngā kaimahi o muri mai, ngā tāngata e tiaki ana i a rātou me ngā whanaunga.
- Ngā Tarahiti Kaupapa: Ko ngā Tarahiti Kaupapa he momo tarahiti kāore he uri, ā, kei te tū mō ngā kaupapa ehara i te aroha.
- Ngā Rōpū Whakamana Whenua: Ko ngā Rōpū Whakamana Whenua e whakamahia whānuitia ana hei pupuri whenua i runga i te Rōpū Whakamana hei painga mō ngā kaipupuri wāhanga, e ai ki ngā tikanga o te Tiwhikete Rōpū Whakamana.
- Te Whakawhirinakitanga Hiranga: Ka whai mana ngā Whakawhirinakitanga Hiranga ina mate hei painga mō ngā akomanga kua whakaritea, mō ngā tāngata takitahi rānei.
He aha ngā take matua mō te whakatūnga o tētahi Trust?
Te Tiaki Taonga
Mā te tuku i te taitara ture ki tētahi Kaitiaki mō ngā rawa ka ārai i te whakahekenga o te mana o ngā rawa e ngā whakatupuranga o muri mai, ā, ka taea tonu e ngā tāngata takitahi te whai hua mai i ngā rawa, pērā i tētahi pakihi whānau. Nā te mea kei te Kaitiaki tonu te taitara ture ki ngā rawa, ka ārai tēnei i te whakahekenga o te mana ka puta mēnā ka tohaina ngā rawa mai i te rangatira taketake ki ngā whakatupuranga tuarua me tuatoru.
Tiaki Āhuatanga
He taiao tōrangapū haumaru, pumau hoki kei te Moutere o Man hei pupuri i ngā rawa me te tiaki i aua rawa mai i ngā mōrearea rautaki. Hei tāpiri, ka taea e te whakawhirinakitanga te tuku tiaki mai i ngā kaituku nama, i ētahi atu rōpū tuatoru rānei i te whenua e noho ana te Kaiwhakatū.
Te Whakamahere Maaro
Nā te mea kua kore te Kaiwhakatakoto Whenua e pupuri i ngā rawa, ka taea te karo i te hiahia ki te tiki whakamana whenua, i ngā whakaritenga rite rānei i tōna matenga. Nō reira, he huarahi whai hua te whakawhirinakitanga hei whakawhiti i ngā painga o ngā rawa i roto i ngā whakatipuranga, ā, he taputapu whai hua hoki mā ngā Kaiwhakatakoto Whenua hei wāhanga o te whakamahere taake me te whakamahere pūtea.
Ngā Ture Tuku Iho Whakakaha
Mā te tuku rawa i te wā e ora ana te Kaiwhakatū, e kore te whakawhirinakitanga e whai wāhi ki tana whenua ina mate ia, ā, ka karohia ngā ture tuku iho e pā ana.
i raro i ngā ture o te whenua e noho ana te Kaiwhakatū.
matatapu
Ina oti ngā rawa te whakatau ki roto i tētahi whakawhirinakitanga, kāore te Kaiwhakatau e pupuri i te taitara ture ki aua rawa. Ka tukuna te taitara ture ki ngā Kaitiaki, ā, ka taea te tuku i te tika ki te whai hua ā muri ake nei ki ngā Kaiwhiwhi. Kāore e hiahiatia kia arotakehia ngā kaute o ngā whakawhirinakitanga tūmataiti i whakatūria i te Moutere o Man, kia tukuna rānei ngā kaute ki tētahi rōpū tūmatanui.
He aha te mahi a te Kaitiaki?
Ka whakahaerehia e te Kaitiaki te Tarahiti me ngā rawa e puritia ana e ia i runga anō i te Tiwhikete Tarahiti (e mōhiotia ana ko te Taputapu Tarahiti) me ngā Ture Tarahiti e tika ana i te rohe e rēhitatia ana te Tarahiti; I te Moutere o Man, ko ngā tauira o ēnei ko te Ture Tarahiti 1995 me te Ture Kaitiaki 2001.
Ka taea e ngā Kaitiaki te noho hei Takitahi, hei Kaitiaki Pakihi, hei whakauru rānei, mena kua 18 tau te pakeke, ā, e kiia ana he 'tika'. Mēnā ka whakatūria he Takitahi, ko te tikanga pai ko te whakatū i te neke atu i te kotahi Kaitiaki. Ka taea te whakatū me te tango i ngā Kaitiaki i te wā e ora ana te Kaitiaki i raro i ngā tikanga o te Tiwhikete Kaitiaki.
I runga i te momo o te Tarahiti me ōna Whāinga, ka maha ngā herenga kaitiaki e hiahiatia ana i roto i te tūranga o te Kaitiaki, ka roa te wā, ā, he maha ngā wā ka hiahiatia he mātauranga hangarau mō te whakahaere tika. Ko ngā kawenga noa ko:
- Te whakahaere i ngā rawa o te Tarahiti (tae atu ki ngā haumitanga, ngā rawa whenua me ētahi atu)
- Pūrongo Whakahaere me ngā Whakahokinga ā-Tau
- Te Tuhi i ngā Whakataunga (i roto i ngā Miniti me ngā Tiwhikete)
- Te mahi tahi me ētahi atu kaitiaki ki te haina i ngā mahi (me whakaae tahi te katoa)
- Te Tāutu i ngā Kaiwhiwhi me te Whakahaere i ngā Tohatoha
- Te Whai i ngā Tohutohu Taake me ngā Tohutohu Ture e Tika Ana
- Te Mahi me te Kore-whakaaro
- Te Pupuri me te Whakaū i ngā Tikanga o te Tiwhikete Tiaki
He aha i whakatūria ai he Kaitiaki Ngaio?
He maha ngā painga o te whakatū i tētahi Kaitiaki Ngaio, pērā i a Dixcart Management (IOM) Ltd, hei whakahaere me te whakahaere i tō Kaitiaki. Kua whakamāramahia e mātou ētahi o ngā take tino nui i raro nei:
- Korekoretanga: Hei Kaitiaki Ngaio, ka mahi tonu mātou me te kore whakaaro nui.
- Te haere tonu: Ka taea e tātou te mahi mō te roa e hiahiatia ana, ā, kāore e pāngia e ngā raruraru pēnei i te ngaronga o te kaha.
- Matauranga Hangarau: He tino mātau tā mātou tīma tohunga whai tohu, whai wheako hoki ki ngā kaupapa o te rohe me tua atu.
- Whakamamaetanga morearea: Kāore he tuakiri ture o ngā tarahiti, nō reira, ko ngā Kaitiaki te kawenga mō tā rātou whakahaere i te Tarahiti.
- Te Whakakore i te Taumahatanga: Te whakamama i ngā kawenga mō te pūrongo, te whakahaere me te whakahaere
- mo te hunga e arohaina ana.
- Nga Mahi Pai: Ka whakatutukihia ngā mahi i ngā wā katoa me te ngākau nui, ā, ka rite hoki ki ngā tikanga pai rawa atu o te wā.
- Whakarite: Hei Kaitiaki Ngaio, kua raihanahia, kua whakahaeretia hoki a Dixcart Management (IOM) Ltd e te Isle of Man FSA.
- Nga utu: Ahakoa he Takitahi, he Kamupene rānei, ka whai mana ture te Kaitiaki ki te whiwhi utu tika.
He aha te take i whakatūria ai he Isle of Man Trust?
Ko te Moutere o te Tangata e kiia ana ko Aa3 te pumau, a, he tiakitanga Karauna motuhake. I roto i era atu mea, ko nga kamupene kua rehitatia a Manx e whai hua ana mai i te Kawanatanga ratarata pakihi me te taake takoha takoha a rohe.
He ture anō tā te Moutere mō ngā Tarahiti. Ahakoa ka whakaarohia e ngā Kōti o Manx ngā whakataunga a te UK he mea whakatenatena, ko te mana motuhake o te Moutere me te Ture Tarahiti 1995 e tohu ana ko ngā take katoa e pā ana ki te whai mana o ngā tarahiti o te Moutere o Man kei roto i ngā Kōti o te Moutere o Man anake.
Ka taea e ngā whakawhirinakitanga o te Moutere o Man te whai hua mai i te pūnaha taake ā-rohe i roto i ngā huarahi maha, tae atu ki:
- 0% te taake moni whiwhi mō ngā tāngata whenua kore
- 0% Taake Putea Putea
- Taake Tuku Iho 0%, Taake Whenua me te Taake Koha
- Te kohikohinga moni whiwhi kāore i te herea
- Te tūmataitinga me te noho muna – kāore he tuhinga tūmatanui
- Te āheinga ki te whakatū i tētahi 'Kaitiaki' (hei tauira, he kaitohutohu pono).
Taake
I te Moutere o Man, kāore te whakawhirinakitanga e whai kawenga ki te takoha i whakaratohia:
- Kāore he pānga o ngā tāngata whenua o te Moutere o Man ki te waikura; ā,
- Kāore he moni whiwhi a te waikura mai i ngā puna taake o te moutere.
I runga anō i te āhua o te moni whiwhi me/ngā hua rānei i riro mai i te tarahiti mai i ngā pūtake ehara i te Moutere o Man me ngā rawa kei roto i te tarahiti, ka taea te tāke i tētahi atu mana whakahaere, ā, me whai tohutohu tika pea hei whakatau mēnā ka puta he tāke i roto i ēnei āhuatanga.
Me aha a muri ake
Mena kāore anō kia mahia e koe, ka tūtohu mātou kia rapu tohutohu tāke mai i tētahi kaitohutohu whai tohu; ko tō kaikaute pea tēnei, ko tō kaitohutohu ture, ko tō kaitohutohu pūtea rānei. Mena kāore he whanaungatanga āu ki tētahi kaitohutohu pēnei i tēnei wā, kaua e manukanuka, he mahi tahi tonu tā mātou me ngā tohunga o te ao katoa, ā, ka taea e mātou te tohutohu i a koe ki te huarahi tika.
Kia whai koe i ngā tohutohu tika, ā, kia mōhio ai koe kei te hiahia koe ki te whakatū i tētahi Isle of Man Trust, ki te whakatū rānei i a Dixcart hei Kaitiaki, tera ētahi mea ka hiahiatia e mātou.
Hei whakaoti i tā mātou mahi tirotiro tika, me te whakauru atu i a koe i te wā tere me te wātea hoki, me whai tuhinga pēnei i:
- Te tohu o te tuakiri
- Tuhinga o mua
- Pūtake o te taonga/pūtea
- Ngā mōhiohio tohutoro taake
Tērā pea ka tono mātou i ētahi atu kōrero i a koe e tono ana.
Te mahi tahi me te Dixcart
I Dixcart, kua neke atu i te 45 tau mātou e whakarato ana i ngā Ratonga me te Arataki mō ngā Kamupene me ngā Tarahiti; e āwhina ana i ngā kiritaki ki te hanganga whai hua me te whakahaere pai o ngā Tarahiti, ngā Tūāpapa me ngā Kamupene e hāngai ana ki ā rātou ake whāinga.
He tohunga ngaio ā mātou tohunga me ngā kaimahi matua, ā, he nui hoki ō rātou wheako; ko te tikanga tēnei kei a mātou te tūranga pai hei tautoko me te kawe i ngā kawenga mō ngā tūranga rerekē, tae atu ki te mahi hei Kaitiaki, hei Kaitiaki me te whakarato ratonga tohutohu motuhake mēnā e tika ana.
Kua whakawhanakehia e mātou he whānuitanga o ngā ratonga, tae atu ki te whakarato ratonga whakahaere katoa me ngā ratonga Kaitiaki ki ngā Kaitiaki o Isle of Man. Mai i te whakamahere me te tohutohu ki te whakahaere o ia rā o te Kaitiaki me te whakatau raruraru, ka taea e mātou te tautoko i ō whāinga i ia wāhanga.
Haere i roto i te Touch
Mena kei te hiahia koe i ētahi atu kōrero e pā ana ki te whakatūnga, te whakahaere, te whakarato rānei i ngā ratonga Kaitiaki ngaio mō tētahi Isle of Man Trust, tēnā whakapā mai ki te tīma i Dixcart: tohutohu.iom@dixcart.com.


